Khi nghe đến "viêm âm đạo" và "viêm âm hộ", nhiều người nghĩ đây là hai cách gọi của cùng một tình trạng. Thực tế, đây là hai khái niệm khác nhau, vì chúng nằm ở hai vị trí khác nhau của cơ quan sinh dục nữ. Hiểu được sự khác biệt này giúp bạn mô tả đúng điều mình đang gặp khi trao đổi với bác sĩ, và hiểu vì sao việc vệ sinh hằng ngày không thể thay thế thăm khám. Bài viết này là kiến thức nền dành cho mọi phụ nữ, ở mức phổ thông và dễ hiểu.
Âm hộ và âm đạo khác nhau ở đâu?
Trước khi phân biệt hai tình trạng viêm, cần hiểu đúng hai vị trí giải phẫu này:
Âm hộ là phần bên ngoài của cơ quan sinh dục nữ, là phần có thể nhìn thấy được. Âm hộ gồm các cấu trúc như môi lớn, môi bé, âm vật và vùng quanh lỗ niệu đạo, lỗ âm đạo. Đây là vùng da và niêm mạc mỏng, tiếp xúc trực tiếp với đồ lót, sản phẩm vệ sinh và môi trường bên ngoài.
Âm đạo là một ống cơ nằm bên trong cơ thể, đi từ lỗ âm đạo lên đến cổ tử cung. Đây là nơi có hệ vi sinh riêng với lợi khuẩn Lactobacillus chiếm ưu thế, giúp duy trì môi trường acid nhẹ tự nhiên. Bạn có thể xem thêm bài Hệ vi sinh vùng kín: Lactobacillus bảo vệ bạn thế nào?
Nói đơn giản: âm hộ là "cửa ngõ bên ngoài", còn âm đạo là "ống dẫn bên trong". Hai bộ phận nằm liền kề nhau nhưng khác nhau về cấu trúc, môi trường và cách tiếp xúc với bên ngoài.
Viêm âm hộ và viêm âm đạo: điểm khác biệt chính
Từ sự khác nhau về vị trí, hai tình trạng viêm cũng có những điểm khác biệt:
| Tiêu chí | Viêm âm hộ | Viêm âm đạo |
|---|---|---|
| Vị trí | Vùng bên ngoài (da và niêm mạc âm hộ) | Bên trong, niêm mạc âm đạo |
| Nguyên nhân thường gặp | Thường liên quan đến kích ứng hoặc dị ứng (hương liệu, chất tẩy rửa, cọ xát, ẩm kéo dài), cũng có thể do nhiễm trùng | Thường liên quan đến mất cân bằng hệ vi sinh, nhiễm nấm, vi khuẩn hoặc ký sinh trùng, hoặc thay đổi nội tiết |
| Mối liên hệ với vệ sinh hằng ngày | Có thể chịu ảnh hưởng nhiều từ sản phẩm và thói quen tiếp xúc bên ngoài | Chịu ảnh hưởng từ môi trường vi sinh bên trong, ít liên quan đến việc rửa bên ngoài |
| Cách xác định nguyên nhân | Cần bác sĩ thăm khám | Cần bác sĩ thăm khám, thường kèm xét nghiệm |
Bảng trên chỉ mang tính chất kiến thức tham khảo, không dùng để tự chẩn đoán. Nhiều trường hợp biểu hiện giống nhau, nên bạn không thể tự xác định mình đang gặp vấn đề ở vị trí nào chỉ dựa vào cảm giác.
Viêm âm hộ âm đạo là gì?
Vì âm hộ và âm đạo nằm liền kề nhau, viêm có thể xảy ra ở cả hai vị trí cùng lúc, gọi là viêm âm hộ âm đạo. Đây là tình trạng khá thường gặp, bởi cùng một tác nhân gây viêm có thể ảnh hưởng đến cả vùng ngoài lẫn vùng trong.
Chính vì vậy, người bệnh đôi khi khó tự phân biệt vấn đề đang nằm ở đâu, và bác sĩ sẽ là người đánh giá chính xác vị trí cũng như nguyên nhân.
Nguyên nhân thường gặp ở mức tổng quan
Không đi sâu vào từng bệnh, có thể nhóm các nguyên nhân thường gặp như sau:
- Mất cân bằng hệ vi sinh vùng kín, khi số lượng lợi khuẩn suy giảm và tạo điều kiện cho các vi sinh vật khác phát triển
- Nhiễm nấm, vi khuẩn hoặc ký sinh trùng
- Kích ứng hoặc dị ứng với hương liệu, xà phòng, chất giặt tẩy hoặc chất liệu đồ lót
- Thay đổi nội tiết trong các giai đoạn như sau sinh hay tiền mãn kinh
- Thói quen chăm sóc chưa phù hợp, như thụt rửa sâu hoặc dùng sản phẩm có tính tẩy mạnh
Nếu bạn muốn hiểu vì sao nhiều thói quen hằng ngày có thể làm xáo trộn môi trường vùng kín, hãy đọc bài Thụt rửa vùng kín: có nên không?
Mỹ phẩm chỉ hỗ trợ vệ sinh bên ngoài
Đây là điểm quan trọng nhất cần ghi nhớ. Các sản phẩm vệ sinh phụ nữ là mỹ phẩm dùng ngoài, chỉ có vai trò làm sạch nhẹ nhàng vùng bên ngoài trong chăm sóc hằng ngày. Sản phẩm vệ sinh không điều trị viêm âm hộ hay viêm âm đạo, và không thể thay thế việc thăm khám. Điều trị là việc của bác sĩ, và cách điều trị tùy thuộc vào nguyên nhân cụ thể mà bác sĩ xác định.
Trong chăm sóc hằng ngày, Dung dịch vệ sinh Bảo vệ Vỏ Sồi (Herbal Care) được công bố với công dụng vệ sinh cơ quan sinh dục ngoài, mang lại cảm giác sạch dễ chịu và làm dịu da, phù hợp sử dụng hằng ngày cho mọi đối tượng. Sản phẩm này không phải thuốc, không dùng để điều trị bất kỳ tình trạng viêm nào.
>> XEM CHI TIẾT: TẠI ĐÂY
Khi nào cần đi khám?
Vì không thể tự phân biệt viêm âm hộ với viêm âm đạo tại nhà, bạn nên chủ động đi khám bác sĩ phụ khoa khi gặp một trong các dấu hiệu sau:
- Khí hư thay đổi màu sắc, mùi hoặc lượng một cách bất thường và kéo dài
- Ngứa, rát, đỏ hoặc sưng vùng kín không cải thiện
- Đau hoặc khó chịu khi đi tiểu hay khi quan hệ
- Ra máu bất thường ngoài kỳ kinh nguyệt
- Các triệu chứng tái đi tái lại nhiều lần
Đừng tự mua thuốc hoặc sản phẩm để tự xử lý, vì mỗi nguyên nhân cần một hướng xử lý khác nhau. Để hiểu thêm cách nhận biết khí hư bình thường và bất thường, bạn có thể đọc bài Khí hư sinh lý và bất thường: cách phân biệt, khi nào khám.
Tổng kết
Viêm âm hộ xảy ra ở phần bên ngoài, viêm âm đạo xảy ra ở ống bên trong, và hai tình trạng có thể đi cùng nhau thành viêm âm hộ âm đạo. Nguyên nhân của mỗi loại có thể khác nhau, nên việc xác định chính xác luôn cần đến bác sĩ. Vệ sinh hằng ngày đúng cách chỉ là phần chăm sóc bên ngoài và không thay thế được việc thăm khám.
Để chăm sóc vùng kín hằng ngày đúng cách, bạn có thể đọc bài Cách vệ sinh vùng kín đúng cách hoặc tham khảo danh mục Dung dịch vệ sinh của EUCOMED.
